Phụ nữ làm công nghệ: Khi đam mê xóa nhòa định kiến

Bước qua định kiến "phái yếu"

Tại Trung tâm An toàn thông tin VNPT,ụnữlàmcôngnghệKhiđammêxóanhòađịnhkiế giữa không gian làm việc đậm chất kỹ thuật với phần lớn nhân sự là nam giới, Nguyễn Thị Minh Châu (24 tuổi) nổi bật bởi sự điềm tĩnh và tự tin. Tốt nghiệp ngành IT-E7 (Global ICT) ĐH Bách khoa Hà Nội sớm một học kỳ, Châu hiện là kỹ sư lập trình chuyên về kỹ thuật chống rò rỉ dữ liệu.

Ít ai biết, trước khi rẽ hướng sang công nghệ, cô từng có ý định thi vào ngành y. "Khi mình đăng ký học IT, 10 người thì 9 người phản đối. Ai cũng bảo con gái học kỹ thuật vừa vất vả vừa khô khan. Đến khi vào trường, lớp có 50 sinh viên thì chỉ 5 nữ, mất cân bằng giới tính nghiêm trọng. Giờ đi làm, tỷ lệ ấy cũng không thay đổi là bao", Minh Châu chia sẻ.

Không chọn con đường "nhẹ nhàng", sau thời gian thử sức với Big Data, Châu quay lại với đam mê an toàn thông tin. Hiện cô điều phối một nhóm 8 người, tiên phong triển khai các giải pháp tự động hóa ứng dụng AI trong khai thác dữ liệu. Đồng thời, cô trực tiếp hướng dẫn thực tập sinh về driver, kỹ thuật can thiệp hệ thống - những mảng đòi hỏi nền tảng kỹ thuật vững và tư duy logic cao.

Ảnh: Độc Lập

Cùng xuất phát điểm từ ĐH Bách khoa Hà Nội, Vũ Thị Duyên (27 tuổi) hiện là chuyên viên khoa học dữ liệu (Data Scientist) tại VietinBank, cũng từng đối mặt với không ít hoài nghi. "Bố mẹ từng phản đối khi mình chọn toán - tin vì nghĩ con gái học y sẽ ổn định và "nhẹ nhàng" hơn. Nhưng mình yêu những con số và quyết tâm theo đuổi đến cùng", Duyên kể.

Với bảng thành tích đáng nể 2 lần đạt học bổng xuất sắc và giải thưởng Olympic Kinh tế lượng, Duyên đã chứng minh lựa chọn của mình là hoàn toàn đúng đắn. Hiện cô vừa đi làm, vừa hoàn thành chương trình thạc sĩ ngành Khoa học máy tính.

Theo Duyên, rào cản lớn nhất đôi khi không nằm ở năng lực mà ở định kiến. "Những câu hỏi như "em có chịu được áp lực không?", "sau này lập gia đình thì sao?" mình nghe không ít. Đồng nghiệp nam hiếm khi phải trả lời những điều tương tự", cô nói.

Nếu như Châu và Duyên đại diện cho thế hệ kỹ sư trẻ đầy năng lượng, thì Nguyễn Thị Mai Anh (33 tuổi) - cựu sinh viên Trường ĐH FPT là minh chứng cho việc phụ nữ có thể tỏa sáng ở những vị trí chiến lược như phát triển sản phẩm AI. 

Dự án cộng đồng "thongtincuuho" do cô và 2 cộng sự thực hiện đã được vinh danh tại WeYoung by WeChoice 2025. Trước đó, Media AI Lab (dự án thúc đẩy sử dụng AI một cách đạo đức và hiệu quả trong truyền thông) phối hợp cùng Báo Thanh Niên cũng đã tôn vinh Sáng kiến truyền thông sử dụng AI vì cộng đồng cho ứng dụng bản đồ cứu hộ của nhóm Mai Anh bởi tính nhân văn và hiệu quả thực tiễn.

Ảnh: Thu Hằng

Ít ai biết Mai Anh khởi đầu từ ngành quản trị kinh doanh. Khi làm việc với các lập trình viên, cô từng gặp khó khăn vì khác biệt ngôn ngữ chuyên môn. "Có lúc mình phải dùng Excel để giải thích logic: một dòng Excel làm được, tại sao code lại không?", cô tự nhủ. Chính sự va vấp ấy thôi thúc cô tự học Python, học lập trình để hiểu cả "biz" lẫn "tech".

Với Mai Anh, phụ nữ trong ngành công nghệ tuy không nhiều nhưng "đã trụ được thì đều rất xuất sắc". Cô lấy cảm hứng từ những nữ lãnh đạo công nghệ trên thế giới để tin rằng phái nữ hoàn toàn có thể tham gia và dẫn dắt các công nghệ thay đổi xã hội.

Trong thế giới của những kết nối vô hình, năng lực và đam mê mới là thứ định danh giá trị con người, chứ không phải bất kỳ khuôn mẫu ngoại hình hay giới tính nào. Đừng chọn công việc nhẹ nhàng chỉ vì mình là con gái.

Chuyên gia AI Nguyễn Thị Mai Anh

Công bằng thay vì ưu ái

Điểm chung ở những nữ kỹ sư công nghệ là họ không mong được "nhường" vì là phụ nữ. Hiện Minh Châu đang ấp ủ dự án Smart IR để bảo vệ người dùng khỏi mã độc. Mục tiêu của cô trong 2 năm tới là xây dựng một đội ngũ phát triển sản phẩm mạnh mẽ, nơi cô trực tiếp đào tạo kỹ năng cho các thành viên trẻ.

Minh Châu cho rằng sự ưu ái đôi khi lại tạo ra khoảng cách vô hình. "Khi được ưu tiên chỉ vì giới tính, mình sẽ dễ bị nghi ngờ năng lực. Điều mình cần là môi trường công bằng, được đánh giá đúng năng lực. Cạnh tranh sòng phẳng mới trưởng thành. Khi đó, mình mới thực sự được tôn trọng và có cơ hội thể hiện bản thân", cô chia sẻ.

Ảnh: NVCC

Đồng quan điểm, Vũ Thị Duyên nhìn nhận trong môi trường công nghệ, thước đo cuối cùng vẫn là chuyên môn. Phụ nữ có thể mang đến góc nhìn khác biệt, sự cẩn trọng và tỉ mỉ trong xử lý dữ liệu. "Điều khiến mình lo lắng không phải cạnh tranh với nam giới, mà là việc phụ nữ đôi khi tự đặt giới hạn cho chính mình. Khi vượt qua được sự e dè, cơ hội rất rộng mở", Duyên khẳng định.

Với Mai Anh, cô cho rằng việc lĩnh vực công nghệ còn ít phụ nữ cũng có thể trở thành lợi thế. "Trong thế giới của những kết nối vô hình, năng lực và đam mê mới là thứ định danh giá trị con người, chứ không phải bất kỳ khuôn mẫu ngoại hình hay giới tính nào. Đừng chọn công việc nhẹ nhàng chỉ vì mình là con gái", Mai Anh nhắn nhủ.

Cân bằng giữa công việc và cuộc sống

Bất chấp những định kiến lỗi thời như "phụ nữ học cao để làm gì khi đã có gia đình", Duyên tìm thấy giá trị ngược lại. Với cô, vừa đi làm vừa học thạc sĩ và chăm lo gia đình là bài toán thực tế mỗi ngày. "Việc học không khiến cuộc sống mất cân bằng. Ngược lại, nó buộc mình phải làm việc có kế hoạch và tập trung hơn để dành thời gian trọn vẹn cho người thân", Duyên chia sẻ.

Điều khiến mình lo lắng không phải cạnh tranh với nam giới, mà là việc phụ nữ đôi khi tự đặt giới hạn cho chính mình. Khi vượt qua được sự e dè, cơ hội rất rộng mở.

Chuyên viên khoa học dữ liệu Vũ Thị Duyên

Cô thường học vào buổi tối hoặc cuối tuần, chấp nhận có những giai đoạn phải ưu tiên cho từng mục tiêu khác nhau. Sự đồng hành của chồng - cũng là người làm trong ngành IT và gia đình hai bên là điểm tựa quan trọng để cô yên tâm theo đuổi con đường học thuật. Với Duyên, sự tự tin đến từ giá trị chuyên môn và bản sắc riêng chứ không phải từ việc so sánh với ai.

Ở một góc nhìn của gen Z, Nguyễn Thị Minh Châu cho rằng rào cản lớn nhất của phụ nữ đôi khi đến từ những câu hỏi tuyển dụng "kinh điển" về việc lấy chồng, sinh con hay lo ngại sự thiếu tập trung.

Châu thẳng thắn bày tỏ: "Thế giới đã thay đổi khi nam giới cũng có thể là hậu phương vững chắc cho vợ xông pha ngoài tiền tuyến. Phụ nữ luôn có cách riêng để dung hòa". Để làm mới mình sau những giờ viết code căng thẳng, Châu đắm mình vào âm nhạc, phim ảnh hay vào bếp nấu ăn. Cô xem mẹ là "trạm sạc năng lượng", người giúp cô có đủ thời gian và tâm trí để thăng hoa trong nghiên cứu.

Ảnh: NVCC

Với Nguyễn Thị Mai Anh, sự tự tin và cân bằng được xây dựng từ một hệ sinh thái những mối quan hệ chất lượng. Cô quan niệm điều quan trọng nhất là có được một mạng lưới gồm những người bạn tràn đầy năng lượng và những người dẫn dắt (mentor) tâm huyết. 

"Đôi khi họ không cần làm gì cụ thể, chỉ cần biết mình luôn có một chỗ dựa vững chắc là đủ để mình dám dấn thân. Nếu thất bại thì chẳng có gì phải áp lực, nhưng nếu thành công, bạn sẽ tỏa sáng rực rỡ nhất", Mai Anh bộc bạch.

Bằng cách tự định vị mình, những cô gái trẻ đam mê công nghệ đã chứng minh rằng khi phụ nữ biết điểm mạnh của bản thân và có kế hoạch rõ ràng, họ không chỉ giải được bài toán cân bằng mà còn kiểm soát cuộc sống một cách chủ động, đầy tự tin và thành công trên con đường mình lựa chọn.